0°

Nowa Ruda

Menu

Kanal RSS

 Reklama  
  O-MIESCIE: Zabytki Nowej Rudy
Nowa Ruda posiada bardzo zoony, oryginalny ukad urbanistyczny, wietnie dostosowany do zrnicowanego uksztatowania terenu. Najstarsz jego cz stanowi dolne miasto pooone nad Wodzic. Tam te by pierwszy koci parafialny i plac targowy. W XV w. na tarasie lecym o 40-50 m wyej, wytyczono nowy rynek, wzniesiono ratusz i koci parafialny, a potem i wityni ewangelick. W ten sposb powstao grne miasto. Obie czci cz spadziste ulice i schody dla pieszych. Rnice wysokoci s tak znaczne a zbocza strome, e np. dwie ulice wychodzce z Rynku (Pisudskiego i Podjazdowa) krzyuj si z sob na rnych poziomach. Jednak otwarty charakter miasta (brak obwarowa), liczne zniszczenia wojenne i poary spowodoway, e w Nowej Rudzie nie zachowao si zbyt wiele cennych zabytkw, chocia wikszo domw posiada starsze relikty (piwnice, sklepienia, detale kamieniarskie itp.).
• Koci parafialny pw. w. Mikoaja przy ul. Kocielnej. Pierwotny, pnogotycki z 1515 r. wzniesiono jako ewangelicki. Po 1623 r. przejty zosta przez katolikw, spon w 1884 r. Odbudowany w obecnej, neogotyckiej formie zosta w latach 1885-87 wg projektu Ebersa. Jest to dua, trjnawowa hala o dugoci okoo 72 m i szerokoci 22 m. Brya jest silnie rozczonkowana z wydzielonym, wielobocznie zakoczonym prezbiterium i podobnie zamknitymi nawami bocznymi. Wiea zakoczona jest strzelistym hemem, z naronymi maymi hemami-sterczynami. Na kalenicy dachu bardzo smuka, czteroboczna sygnaturka. Wewntrz sklepienia. Bardzo bogaty detal ceglany o formach neogotyckich (opaski okienne, portale, fryzy, przypory itp.). Wewntrz bogate, jednolite wyposaenie neogotyckie z koca XIX w. (drewniane, polichromowane otarze; drewniany prospekt organowy). Ponadto ze starego kocioa zachoway si: gotycka kamienna figura w. Krzysztofa z 1511 r.; gotycka, drewniana, polichromowana figurka Matki Boej z XV w.; pnogotycka figura w. Jana Nepomucena z XVI w. Koci otacza mur, w ktrym umieszczone s 3 renesansowo- barokowe kamienne pyty nagrobne z XVII-XVIII w. Na krawdzi skarpy przy kociele stoi kaplica, a w ssiedztwie plebania - oba obiekty z lat 1885-87.
• Koci pomocniczy pw. Krzya w. przy ul. Cmentarnej by pierwszym kocioem parafialnym miasta. Wzniesiony przed 1403 r., zniszczony ju w XIV w. utraci znaczenie. Obecnie barokowy zbudowany jest w 1659 r. wg projektu Andrea Carove (by moe z wykorzystaniem reliktw starszego). By nieznacznie przebudowany w latach 1886-87 i czsto remontowany z powodu szkd grniczych. Niewielka budowla salowa z wydzielonym, prostoktnym prezbiterium o citych naroach. Na osi kwadratowa wiea, czciowo pynnie wtopiona we fronton i poczona z nim zakrzywionymi paszczyznami spyww. Zwieczona hemem z przewitem. W wiey skromny portal z dat 1726 w kluczu. Naroa elewacji akcentowane lizenami w tynku, otwory okienne zamknite pkolicie i odcinkowo. Wewntrz barokowe wyposaenie z XVIII w., m. in. drewniany, polichromowany otarz; drewniana, polichromowana ambona; liczny zesp drewnianych, polichromowanych rzeb i obrazw olejnych.
• Koci pomocniczy pw. Wniebowzicia Najwitszej Marii Panny przy ul. Cmentarnej. Pocztkowo by to koci pw. w. Mikoaja wzniesiony na terenie dolnego miasta przed 1424 r. Obecny powsta w 1502 r. i do 1623 r. suy protestom. W latach 1725-30 przebudowany, remontowany w 1917 r. Prosta brya z wydzielonym, wielobocznie zamknitym prezbiterium kryje salowe wntrze. Z boku dostawiona zakrystia. Cao nakrywa dwuspadowy dach, przy czym szczyt frontowy wykonany rwnie jak poa dachu. Na kalenicy smuka omioboczna sygnaturka zwieczona hemem z przewitem. Gadkie elewacje z oknami zakoczonymi ostroukowo i pkolicie. Nad bocznym wejciem wnka z barokow figurk Wniebowzicia NMP z ok. 1700 r. Wewntrz barokowo-rokokowe drewniane, polichromowane otarze z XVIII w.; barokowo-rokokowa drewniana, polichromowana ambona z XVIII w.; drewniana, polichromowana figurka barokowa oraz gotycka, drewniana, polichromowana figurka MB z Dziecitkiem z XV w. Przy kociele stoi kamienne Ukrzyowanie z XIX w.
• Koci parafialny pw. w. Barbary przy ul. Jana Pawa II w Drogosawiu, wzniesiony w latach 1910-11. Jest to okazaa budowla o cechach architektury neoromaskiej.
• Koci parafialny pw. w. Katarzyny przy ul. Parkowej w Supcu, wzniesiony w 1886 r, Jest to okazaa budowla neogotycka wzniesiona z czerwonego piaskowca.
• Koci poewangelicki przy ul. Kolejowej z lat 1866-68 - neogotycki, kamienny, jednowieowy. Posiada dobrze wykonany kamienne detale.
• Koci pomocniczych pw. w. Anny wzniesiony w 1644 r. jako kaplica ptnicza na grze o tej samej nazwie. Jest to barokowe zaoenie na wyduonym omioboku z dostawion od frontu krucht oraz prezbiterium i domkiem pustelnika od tyu. W ssiedztwie kaplicy znajduje si budynek z 1902/3 r. dawnej gospody “Annabaude”, pniej schroniska turystycznego, a obecnie pensjonatu “Gra Anny”. Na szczycie gry stoi kamienna, kwadratowa, 25 metrowa wiea widokowa (obecnie przekanik tv), wzniesiona z ciosw czerwonego piaskowca w 1911 r. Przy ciece wiodcej na szczyt (za parkiem przy ul. Strzeleckiej) znajduje si ustawiony w 1927 r. kamie pamitkowy Carla Ferchego, dugoletniego prezesa sekcji noworudzkiej Kodzkiego Towarzystwa Grskiego (GGV).
• Koci pw. Matki Boej Bolesnej na Grze Wszystkich witych, wzniesiony w 1680 r. Natomiast na szczycie znajduje si kamienna, okrga 15 metrowa wiea widokowa z 1913 r., ktrej nadano imi feldmarszaka H. von Moltkego.
• Kaplica Matki Boej Loretaskiej przy ul. Cmentarnej - barokowa z lat 1767-68, ufundowana m. in. przez mieszczanina A. Klambta. Interesujce zaoenie przestrzenne na skraju zbocza z tarasowym Ogrjcem i monumentalnymi kamiennymi schodami po bokach. W 1994 r. Fundacja Odnowy Ziemi Noworudzkiej sfinansowaa remont kaplicy. Zaoony na rzucie prostokta, nakryty czterospadowym dachem, z sygnaturk. Przed kaplic skarpa z murem oporowym, na ktrym stoi kamienne Ukrzyowanie z 1773 r., a niej pozostaoci Ogrjca, rwnie z tego roku, z figurk klczcego Chrystusa i fragmentem innych, uszkodzonych figur.
• Klasztor Zgromadzenia Crek Maryi Wspomoycielki (SS. Salezjanki) przy ul. Kocielnej 10 – barokowy, szecioosiowy budynek pitrowy z 1630 r., przebudowany w XIX/XX w. Skromny portal pkolisty, flankowany pilastrami podtrzymujcymi gzyms. Okna w opaskach kamiennych Przed budynkiem chodnik podniesiony nad poziom jezdni, oddzielony balustrad z kamiennymi supkami.
• Paac przy ul. Pisudskiego 2 - dawna rezydencja baronw von Stillfriedw wzniesiona jako dwr obronny w kocu XIV w., rozbudowany na zamek w 1593 i 1675-77 r. W obecnej formie pochodzi z gruntownej przebudowy w latach 1700-30 wg projektu znanego woskiego architekta Andrea Carove. Potem nieznacznie przebudowany w 1796 r. By remontowany w pocztkach XX w. Okazay budynek wznosi si na krawdzi skarpy grnego miasta. Paac jest czteroskrzydowy z wewntrznym dziedzicem i picioosiowym portykiem zwieczonym balustrad. Na pitrze znajduje si sala ptorakondygnacyjna. Pozostae skrzyda nakryte amanymi dachami. Elewacje gadkie, jedynie portyk wykonany w wielkim porzdku. Okna w opaskach z naczkami, okna portyku pkolicie zamknite, wyej owalne. Skromne portale, wntrza s znacznie przebudowane.
• Paac przy ul. Pisudskiego 20 (dawna siedziba waciciela fabryki) - murowana, neorenesansowa z 1899 r. o bogatym detalu architektonicznym. Dawniej suy jako przedszkole. Pooony jest w rozlegym parku, do ktrego prowadzi brama z 1899 r. Obok paacu budynek gospodarczy z tego samego okresu.
• Dwr przy ul. Stara Droga 31 w Drogosawiu – murowany wzniesiony jako pnobarokowy w kocu XVIII w.
• Ratusz. Pierwszy obiekt w tym miejscu wzniesiono po 1442 r., nastpnie odbudowano go w 1577 r. Zniszczony podczas wojny 30-letniej, odbudowany zosta w 1650 r. Rozebrany w XIX w. ze wzgldu na zy stan techniczny. Na jego miejscu w 1884 r. zbudowano nowy wg projektu Bergera i Seifferta. Okazay budynek, trzykondygnacyjny o rozczonkowanej bryle nawizuje do form renesansu i baroku. Na frontowej elewacji ryzalit wejciowy z podcieniem w przyziemiu, a nad nim ozdobne wykusze przechodzce w szczyt zakoczony wieyczk- sygnaturk z przewitem. Okna w opaskach kamiennych posiadaj rne ksztaty i wielko. Cz okien umieszczono w ozdobnych wykuszach lub loggiach, szczyty o swobodnym wykroju, obrzeone kamiennymi profilami. W pnocnym naroniku ratusza wmurowana jest kamienna figura w. Floriana z 1756 r. nad konchow mis fontanny.
• Spord licznych budynkw uytecznoci publicznej na uwag zasuguj przede wszystkim: Komisariat Policji z aresztem przy ul. Bohaterw Getta 29 - murowany z lat 1887-89; Urzd Gminy przy ul. Niepodlegoci 2 - murowany z koca XIX w.; szpital przy ul. Pisudskiego 16 - murowany trzykondygnacyjny z pocztku XX w.; zesp budynkw szpitalnych przy ul. Szpitalnej z pierwszej wierci XX w.; Szkoa Podstawa i Gimnazjum przy ul. Kopernika 6 - murowana z koca XIX w.; Zesp Szk przy ul. Kopernika 8 - murowane z pocztku XX w.; zabudowania stacji kolejowej przy ul. Kolejowej zoone z dworca, budynku mieszkalnego i wiaty peronowej - wszystkie obiekty z koca XIX w.
• Na terenie miasta zachowa si bardzo liczny zesp kamienic i domw mieszkalnych o rnych formach i wartoci architektoniczno -artystycznej m. in. domki tkaczy przy ul. Nadrzecznej. Budynki te w wikszoci powstay w kocu XIX w. po wielkich poarach, ale wiele zachowao starsze relikty. Cz domw wok rynku i przy wychodzcych z niego ulicach miao dawniej podcienia. W Nowej Rudzie znajduje si rwnie kilka interesujcych zabytkw techniki. S to: Browar przy ul. Bohaterw Getta 10, obecnie Miejska Biblioteka Publiczna - murowany z koca XIX w. Zesp zabudowa byej KWK “Nowa Ruda” zoony z szybu oraz zabudowa praalni upkw ogniotrwaych. Wiadukt kolejowy nad ul. Cich z pocztku XX w. o konstrukcji stalowej. W Nowej Rudzie zachowao si sporo rnych kapliczek i figur. Do cenniejszych nale m. in.: - kapliczka domkowi przy ul. cznej 1 z XIX w.; - kaplica przy ul. Szpitalnej z drugiej poowy XIX w.; - figura w. Jana Nepomucena z 1706 r. przy ul. Fredry (koo mostu); figura w. Jana Nepomucena z 1752 r. przy ul. Piastw nad Wodzic; grupa figuralna Koronacji MB przez Trjc w. z 1768 r. przy ul. Strzeleckiej; - figura MB z XVIII/XIX w. przy ul. uyckiej, ustawiona na kamiennym postumencie. W grnej czci Rynku znajduje si kamienna fontanna z 1909 r. zwieczona wyrastajc ze rodka basenu grup figur wykonan w brzie wg projektu prof. Wernera Schwarzberga, a przedstawiajc Chrystusa i w. Jana Chrzciciela w scenie chrztu.


na podst. “Gry Sowie - Sownik geografii turystycznej Sudetw”

« Powrt | Dodano: 2002-07-15 | Komentarzy: 2 | Odson: 21369 |  o | Drukuj

Komentarze:
mr.LIpa Oo
2007-05-28, 16:21:18 |  fachowiec |  Zgo naduycie
thanks
2008-12-09, 18:41:35 |  mobby30 |  Zgo naduycie

Haso:
Autor:

Komentarz: /400 max

Info Redakcja wortalu www.nowaruda.info owiadcza, e nie odpowiada za tre komentarzy do zamieszczanych artykuw. Za owe treci odpowiadaj ich autorzy. Zabrania si umieszczania treci nawoujcych do przemocy, nienawici, nietolerancji, jak i treci obraliwych wobec Uytkownikw wortalu lub innych osb. Komentarze uznane za obraliwe lub przekraczajce granice tolerancji bd usunite bez poinformowania o tym autorw !!!

Menu

Noworudzianin
Grudzie 2019
N Pn Wt r Cz Pt S
1 2 3 4 5 6 7
8 9 10 11 12 13 14
15 16 17 18 19 20 21
22 23 24 25 26 27 28
29 30 31        

 ORODEK WYP...
Zesp Wczasowy FWP Midzygrze
Cena: od 25 do 35

donate

Dotacje w Bitcoin

  ^Top^

Strona zgodna z HTML 4.01   Korzysta z Apache   Korzysta z MySQL   Korzysta z PHP   Najlepiej czytaj w Firefox  
Wszelkie prawa zastrze�one (c) Nowa Ruda 2002-2006 Kamil Kobak
Aby lepiej ogl�da� wci�nij F11     www.nowaruda.info